علائم خرابی آسانسور؛ از صدای غیرعادی تا کد خطا
رایج‌ترین علائم خرابی آسانسور شامل صدا یا لرزش غیرعادی، تکان هنگام حرکت و توقف، هم‌سطح نشدن کابین با طبقه، ایراد در باز و بسته شدن درب، کندی حرکت، کد خطا در تابلو و بوی سوختگی است. برخی از این نشانه‌ها را می‌توان تا بازدید بعدی سرویسکار گزارش کرد، اما برخی دیگر به توقف فوری استفاده نیاز دارند. در این مطلب علائم را به تفکیک بخش‌های دستگاه مرور می‌کنیم.
چرا شناختن علائم خرابی مهم است؟
ساکنان و مدیر ساختمان هر روز از آسانسور استفاده می‌کنند و معمولاً زودتر از سرویسکار متوجه تغییر رفتار دستگاه می‌شوند. گزارش دقیق و به‌موقع، تشخیص را ساده‌تر و تعمیر را کم‌هزینه‌تر می‌کند. هدف این مطلب تشخیص فنی یا تعمیر توسط ساکنان نیست؛ هر اقدامی روی دستگاه باید توسط سرویسکار صلاحیت‌دار انجام شود.
علائم خرابی به تفکیک بخش‌های آسانسور
صدا و لرزش غیرعادی
صدای جیرجیر، سایش، ضربه یا لرزش محسوس کابین معمولاً به ریل‌ها و کفشک‌ها، بلبرینگ‌ها، گیربکس یا فلکه مربوط است. صدای خفیف ممکن است فقط نیاز به روغن‌کاری و تنظیم داشته باشد، اما ضربهٔ ناگهانی یا صدای فلزی شدید را جدی بگیرید.
تکان هنگام شروع حرکت یا توقف
اگر کابین با ضربه راه می‌افتد یا با تکان می‌ایستد، ممکن است تنظیم ترمز، درایو یا تابلو فرمان از حالت درست خارج شده باشد. در دستگاه‌هایی با تابلوی قدیمی‌تر، این حالت بیشتر دیده می‌شود.
هم‌سطح نشدن کابین با کف طبقه
وقتی کابین بالاتر یا پایین‌تر از کف طبقه می‌ایستد، علاوه بر خطر زمین خوردن، نشانهٔ ایراد در سنسورهای طبقه، ترمز، انکودر یا لغزش سیم بکسل روی فلکه است. لغزش بکسل و فرسودگی آن موضوعی است که باید توسط متخصص بررسی شود؛ دربارهٔ آن در مطلب زمان تعویض سیم بکسل آسانسور بیشتر بخوانید.
ایراد در درب‌ها
باز و بسته شدن بی‌دلیل، بسته نشدن کامل، کندی یا صدای زیاد درب از پرتکرارترین ایرادهاست. علت می‌تواند از گیرکردن جسم خارجی در ریل درب تا آلودگی فتوسل یا ایراد قفل و موتور درب متغیر باشد. علت‌های رایج را در مطلب علت بسته نشدن درب آسانسور توضیح داده‌ایم.
کندی حرکت
اگر آسانسور محسوساً کندتر از قبل حرکت می‌کند، ممکن است درایو، موتور، تنظیمات تابلو یا در آسانسور هیدرولیک، روغن و پمپ دچار ایراد باشند.
کد خطا روی تابلو یا نمایشگر
بسیاری از تابلوهای جدید هنگام بروز ایراد کد خطا نمایش می‌دهند. معنای کدها به سازندهٔ تابلو بستگی دارد. کد را یادداشت و به سرویسکار اعلام کنید، اما خودتان تابلو را ریست نکنید یا خاموش و روشن نکنید، چون ممکن است اطلاعات لازم برای عیب‌یابی از بین برود یا ایراد ایمنی پنهان بماند.
بوی سوختگی یا داغی غیرعادی
بوی سوختگی در کابین یا موتورخانه ممکن است به داغ‌شدن موتور، ترمز یا ایراد الکتریکی در تابلو مربوط باشد. این علامت را هرگز به تعویق نیندازید.
نشت روغن در آسانسور هیدرولیک
لکهٔ روغن در اطراف جک، لوله‌ها یا پمپ، یا کم‌شدن سطح روغن، نشانهٔ ایراد در آب‌بندی یا اتصالات است. نشتی علاوه بر اثر بر عملکرد، خطر لغزش و آتش‌سوزی دارد. نکات نگهداری این سیستم را در نکات مهم نگهداری آسانسورهای هیدرولیک ببینید.
ایراد چراغ‌ها و شستی‌ها
روشن نشدن چراغ کابین، کار نکردن شستی‌ها، خاموش بودن نمایشگر یا قطع بودن زنگ و تلفن اضطراری گاهی جزئی به نظر می‌رسد، اما زنگ و روشنایی اضطراری از تجهیزات ایمنی هستند و باید به‌سرعت رفع شوند.
جدول علائم، علت‌های محتمل و اقدام
| علامت | علت‌های محتمل | اقدام |
|---|---|---|
| صدای خفیف و یکنواخت در حرکت | نیاز به روغن‌کاری ریل، فرسایش کفشک | گزارش در بازدید بعدی |
| ضربه یا صدای فلزی شدید | آسیب بلبرینگ، گیربکس، فلکه یا قطعهٔ شل | توقف استفاده و تماس با سرویس‌دهنده |
| تکان در شروع یا توقف | تنظیم ترمز، درایو یا تابلو | گزارش سریع؛ اگر شدید است توقف استفاده |
| هم‌سطح نشدن کابین | سنسور طبقه، ترمز، انکودر، لغزش بکسل | گزارش سریع؛ اگر اختلاف زیاد است توقف استفاده |
| حرکت کابین با درب باز | ایراد در مدار ایمنی یا قفل درب | توقف فوری استفاده و تماس با سرویس‌دهنده |
| باز و بسته شدن مکرر درب | آلودگی فتوسل، جسم خارجی، تنظیم درب | گزارش در بازدید بعدی یا زودتر اگر مکرر است |
| کد خطا در تابلو | بسته به کد: درایو، درب، ایمنی، سنسور | یادداشت کد و اطلاع به سرویسکار؛ ریست نکنید |
| بوی سوختگی | داغی موتور یا ترمز، ایراد الکتریکی | توقف فوری استفاده و تماس با سرویس‌دهنده |
| نشت روغن (هیدرولیک) | آب‌بندی جک، اتصالات یا لوله‌ها | گزارش سریع؛ اگر زیاد است توقف استفاده |
| خاموشی زنگ یا روشنایی اضطراری | باتری، سیم‌کشی یا قطعهٔ معیوب | گزارش سریع؛ تجهیز ایمنی است |
کدام علائم یعنی همین حالا استفاده را متوقف کنید؟
برخی نشانه‌ها مستقیماً به ایمنی مسافران مربوط‌اند و نباید تا بازدید بعدی صبر کرد:
- حرکت کابین در حالی که درب باز است یا درب طبقه بدون حضور کابین باز می‌شود.
- سقوط ناگهانی، توقف بسیار شدید یا حرکت بی‌اختیار کابین.
- بوی سوختگی، دود یا جرقه.
- آب‌گرفتگی چاهک یا موتورخانه.
- صدای شکستن یا ضربهٔ فلزی شدید.
در این موارد، اگر کسی در کابین نیست، از استفاده جلوگیری کنید، تابلوی «آسانسور خراب است» نصب کنید و با شرکت سرویس‌دهنده تماس بگیرید. اگر مسافری در کابین گیر افتاده، او را آرام نگه دارید و منتظر نیروی متخصص یا آتش‌نشانی بمانید؛ توصیه‌های این وضعیت را در توصیه به مسافرین آسانسور در زمان حادثه آورده‌ایم.
چطور ایراد را دقیق گزارش کنیم؟
- زمان و طبقه‌ای که ایراد در آن دیده شد را یادداشت کنید.
- بنویسید ایراد همیشگی است یا گاه‌به‌گاه و در چه شرایطی تکرار می‌شود.
- کد خطا، صدای مشخص یا رفتار غیرعادی را دقیق توصیف کنید.
- گزارش را در دفترچهٔ سرویس هم ثبت کنید تا پیگیری شود.
جمع‌بندی
علائم خرابی آسانسور از صدای خفیف تا حرکت با درب باز متغیرند و شدت آن‌ها اقدام لازم را تعیین می‌کند: برخی را در بازدید بعدی گزارش کنید و برخی نیاز به توقف فوری دارند. سرویس منظم بیشتر این ایرادها را پیش از ظاهرشدن شناسایی می‌کند؛ برای سرویس و تعمیر و نگهداری آسانسور یا بررسی علامتی که مشاهده کرده‌اید، با هیراد صنعت آسانبر به شمارهٔ ۰۲۱-۴۴۲۹۶۳۲۳ تماس بگیرید.
